Haber Detayı
26 Aralık 2020 - Cumartesi 10:47 Bu haber 9234 kez okundu
 
Araç Kiralama ihalesinde araçların kendi malı olmasının istenilmesi rekabeti engeller mi?
Karar No : 2020/UH.II-2097
ARAÇ İHALELERİ Haberi
Araç Kiralama ihalesinde araçların kendi malı olmasının istenilmesi rekabeti engeller mi?

 İdari Şartname’nin 2.1’inci maddesi ile Özel Teknik Şartname’nin 1.2’nci maddesinde ihale konusu işte 27 adet otomobil, 33 adet pikap, 9 adet panel, 62 adet minibüs ve 15 adet otobüs olmak üzere toplam 146 adet araç çalıştırılacağının düzenlendiği,

 

İdari Şartname’nin 7.5.2’nci maddesinde ise yukarıda sayılan araçlardan kaç adedinin özmal olması gerektiğinin sayıldığı, bu durumda bahse konu ihalede çalıştırılacak araçlardan;

 

  • 27 adet otomobilin 11 adedinin (41’i)
  • 33 adet pikabın 13 adedinin (39’u)
  • 9 adet panelin 4 adedinin (44’ü)
  • 15 adet otobüsün 3 adedinin (20’si)

-  62 adet minibüsün 13 adedinin (21’i) isteklinin kendi malı olması ve teklif aşamasından sayılan araçlara ait ruhsatların yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilmesi gerektiğinin düzenlendiği,

 

Yapılan düzenlemenin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde ve ihale ilan tarihinde yürürlükte bulunan Hizmet Alımı İhaleleri uygulama Yönetmeliği’nin “Makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler ve kapasite raporu” başlıklı 41’inci maddesinde bulunan hükümlere aykırı olduğu, makine, teçhizat ve ekipmanın isteklinin kendi malı olmasının mevzuatta istisna olarak düzenlendiği, ancak idarelerin bu husustaki takdir yetkilerinin sınırsız olmadığı ve bazı koşullara bağlandığı, düzenlenmenin temel ilkelere aykırı olduğu ve bu konuda istikrar kazanmış Kamu İhale Kurulu kararlarının bulunduğu,

 

Aktarılan ihale dokümanı düzenlemelerine göre, aynı ihtiyacın görülmesi kapsamında geçmiş yıllarda yapılan ihalelere göre otomobil, pikap ve panellerde 39, 41 ve 44 gibi oldukça yüksek oranlarda aracın kendi malı olmasının istenildiği, istenen asgari araç modellerinin yine geçmiş yıllarda yapılan ihalelerden farklı olarak 2017, 2018 ve 2020 gibi oldukça yeni modellerin talep edildiği ve kendi malı olması istenen araçların sözleşme ile birlikte piyasadan kiralama yoluyla temininde güçlük bulunmaması hususları birlikte değerlendirildiğinde bu düzenlemenin makine, teçhizat ve diğer ekipmanın kendi malı olma şartının aranmamasının esas olduğu yönündeki aktarılan mevzuat hükmüne açıkça aykırılık teşkil ettiği, idare tarafından ise, söz konusu duruma ilişkin olarak ihale ilanının, yukarıda anılan Yönetmelik maddesindeki değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihinden önce yapıldığına vurgu yapılarak düzenlemenin mevzuata aykırı olmadığı şeklinde cevap verildiği,

 

Öte yandan, sözleşme aşamasında tedarik edilebilecek araçların yeterlilik kriterlerinde kendi malı olarak istenmesinin ihaleye katılım aşamasında bünyesinde bu makine ve ekipmanın tamamı veya bir kısmı olmayan ancak ihaleden sonra bu makine ve ekipmanı tedarik edebilecek isteklilerin ihaleye katılmalarını engellediği, ihale üzerinde bırakıldıklarında ise, bu ekipmanları sözleşme sürecinde temin edemedikleri durumlarda ihale mevzuatı gereğince ceza, fesih, yasaklama ve teminatın gelir kaydedilmesi gibi bir takım yaptırımlara maruz kalacakları, böylelikle isteklilerin ihaleden sonra temin edilebilecek makine ve ekipmanı ihaleden önce gereksiz yere bünyesinde bulundurma zorunluluğunda olmayacağı, ayrıca işin niteliğinin gerekli olmadığı bu tür ihalelerde makine ve ekipmanın kendi malı olarak istenmesinin gereksiz bir araç parkının oluşmasına yol açacağı, basiretli tacir olarak ihaleye katılacak isteklilerin kendi malı olması istenilen makine ve ekipman için edinim bedellerini teklif fiyatlarına yansıtacakları, özellikle araç fiyatlarında son dönemde yaşanan olağandışı yükselmeler de dikkate alındığında bunun da ihalede isteklilerin teklif fiyatlarını ister istemez oldukça artıracağı, dolayısıyla ihalede kaynak israfına neden olacağı, bu durumun da anılan Kanun’un 5’inci maddesinde belirtilen kaynakların verimli kullanılması ilkesini de zedeleyeceği,

 

Nitekim bahse konu idare tarafından 2017 ve 2018 yıllarında gerçekleşen işler için yapılan benzer nitelikteki ihalelere teklif veren istekli sayısının en az 9 olduğu ve yaklaşık maliyetin en az 25’in altında bir bedelle ihalelerin sonuçlandığı, ancak 2019 yılı için yapılan benzer nitelikteki ihalede ise yeterlilik kriterlerinde öz mal istendiği için geçerli teklif sayısının yalnızca 2 olduğu ve yaklaşık maliyete göre ise sadece 4 oranında daha az bir bedelle ihalenin sonuçlandığı, 2020 yılı için yapılan başvuruya konu ihalede ise, 2019 yılına göre çok daha yüksek sayıda ve oranda kendi malı araç istenilmesi nedeniyle teklif bedellerinin ve dolayısıyla sözleşme bedelinin çok daha yüksek olacağı,

 

Sonuç olarak, İdari Şartname’nin 7.5.2’nci maddesinde yer alan düzenlemenin yukarıda aktarılan sebeplerle mevzuata aykırı olduğu ve idarece bahse konu iddiaya yönelik şikayet başvurusuna verilen cevabın yerinde olmadığı,

 
 

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

  

 

Yukarıda yer verilen hüküm ve açıklamalardan, makine ve ekipmana yönelik, isteklilerin kendi malı olma şartının  aranmamasının esas olduğu belirtilmekle birlikte, ihale konusu işin niteliği ve kapsamına göre, idarenin ihtiyacının zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması gibi kriterler göz önünde bulundurularak makine ve ekipmanın bir bölümünün kendi malı olma şartının  idarece aranmasının mümkün olabileceği, ancak rekabeti engellemeyecek şekilde belirlenmesi gerektiği, bu durumda makine, teçhizat ve diğer ekipmanın teknik kriterlerine yönelik olarak dokümanda düzenleme yapılmış ise, bu niteliğe yönelik belgelerin de başvuru veya teklif kapsamında sunulmasının zorunlu olduğu anlaşılmaktadır.

 

Yukarıda yer verilen düzenlemelerden ihale konusu işin “Karayolları 11. Bölge Müdürlüğü Bünyesinde Personel ve Malzeme Naklinde Çalıştırılmak Üzere Otomobil, Çift Kabinli Pikap, Panel, Otobüs ve Minibüs Kiralanması Hizmet Alımı İşi” olduğu, İdari Şartname ve İhale İlanı’nda ihale konusu işte çalıştırılması öngörülen ve isteklinin kendi malı olması istenilen araçların 11 adet otomobil, 13 adet pikap, 4 adet panel, 3 adet otobüs ve 13 adet minibüs olduğu, söz konusu  araçların isteklinin  kendi malı  olduğuna dair tevsik edici bilgilerin yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilmesinin istenildiği anlaşılmıştır.

 

Bahse konu ihalede kendi malı olarak istenilen araçlara bakıldığında 5 çeşit aracın her biri için bu şartın getirildiği, toplam istenen araç sayısının 146 adet olduğu, bunların 44 adedinin kendi malı olarak istenildiği, kendi malı olarak istenilen 5 çeşit makine ve ekipmanın her birinin 20 ile 44 arasında değişen oranlarda kendi malı olarak istenildiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, bahse konu işte kullanılacak araç bakımından önemli ölçüde kendi malı olma koşulu getirilmesinin ihaleye katılımda rekabeti daraltacağı düşünülmektedir. Kaldı ki,  söz konusu araçların kiralama ve temin hususlarının sözleşmenin yürütülmesi esnasında aksaması durumunda ise yükleniciye, idarece dokümanda yer alan müeyyidelerin uygulanabileceği anlaşıldığından iddia konusu düzenlemenin söz konusu ihaleye katılımı daraltıcı nitelikte olduğu ve mevzuata aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

 

Kaynak: (İptal) - İptal Kararları Editör: Fatma KARAGÖZ
Yorumlar
Haber Yazılımı